Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) quốc gia, tỉnh Đắk Lắk đang quyết liệt triển khai hàng loạt giải pháp nhằm khơi thông nguồn vốn, tháo gỡ các vướng mắc, quyết tâm đưa nguồn lực đầu tư đi vào cuộc sống một cách hiệu quả và đúng tiến độ.

Nhận diện những rào cản

Đứng trước yêu cầu hiện đại hóa toàn diện bộ máy hành chính và phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nguồn vốn dành cho KHCN, ĐMST và CĐS năm 2026 được tỉnh ưu tiên bố trí ở mức tương đối lớn, khoảng 3% tổng chi ngân sách địa phương, tương đương hơn 1.026 tỷ đồng.

Phát triển hạ tầng, dữ liệu số là một trong những hạng mục được tỉnh Đắk lắk tập trung đầu tư. Trong ảnh: Giám sát các dịch vụ dựa trên dữ liệu số tại Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh tỉnh Đắk Lăk.

Tuy nhiên, tính đến cuối tháng 7/2026, kết quả giải ngân thực tế tại nhiều ngành, địa phương vẫn còn khá khiêm tốn. Riêng đối với các dự án thuộc lĩnh vực đầu tư công, tổng kế hoạch vốn được giao sau điều chỉnh là 330 tỷ đồng (đợt 1); trong đó, đã phân bổ 126,46 tỷ đồng cho 11 dự án. Nguồn vốn giải ngân tập trung chủ yếu ở các dự án chuyển tiếp như Dự án Đầu tư cơ sở hạ tầng Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Phú Yên giai đoạn 1; Dự án Ứng dụng công nghệ cao trong công tác quản lý, giám sát tài nguyên rừng. Trong khi đó, nhiều dự án khởi công mới và dự án quy mô lớn vẫn đang dừng ở bước hoàn thiện thủ tục đầu tư hoặc chuẩn bị phê duyệt dự toán.

Theo Giám đốc Sở KH-CN Bùi Thanh Toàn, thực tế cho thấy, sự chậm trễ trong tiến độ giải ngân bắt nguồn từ cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy hành chính và phân công lại nhiệm vụ tại nhiều cơ quan, địa phương thời gian qua đã gây ra những gián đoạn nhất định, khiến không ít đơn vị phải làm lại hồ sơ, điều chỉnh quy trình thủ tục. Bên cạnh đó, đặc thù của các dự án CĐS và công nghệ cao đòi hỏi quy trình thẩm định rất khắt khe, từ khâu khảo sát, lập yêu cầu đến đấu thầu chọn nhà cung cấp. Sự biến động liên tục về giá cả và cấu hình thiết bị công nghệ trên thị trường cũng khiến các đơn vị mất nhiều thời gian rà soát, điều chỉnh dự toán. Đội ngũ cán bộ phụ trách CĐS tại nhiều cơ sở chủ yếu là kiêm nhiệm, chuyên môn công nghệ thông tin chưa sâu nên dễ rơi vào tình trạng quá tải khi xử lý khối lượng công việc dồn dập...

Lãnh đạo tỉnh tham quan Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh Đắk Lắk.

Đáng chú ý sự thay đổi của khung pháp lý cũng đặt ra những bài toán mới. Điển hình như sự ra đời của Nghị định số 224/2026/NĐ-CP ban hành ngày 24/6/2026, quy định các nhiệm vụ chi ngân sách cho hoạt động CĐS liên quan đến số hóa thông tin, dữ liệu phải được bố trí từ nguồn chi thường xuyên. Quy định mới này buộc tỉnh phải rà soát, chuyển đổi hình thức đầu tư đối với một số dự án đã được phê duyệt chủ trương từ nguồn vốn đầu tư công trước đó.

Cơ chế "luồng xanh" và giải pháp tăng tốc

Ngày 27/7/2026, UBND tỉnh Đắk Lắk ban hành Quyết định số 2355/QĐ-UBND triển khai thí điểm cơ chế “luồng xanh” trong quy trình thực hiện thủ tục chuẩn bị đầu tư các dự án CĐS thuộc nhiệm vụ chi đầu tư phát triển nhằm rút ngắn quy trình thủ tục, khơi thông dòng vốn đầu tư.

Điểm mấu chốt của cơ chế này là việc rút ngắn thời gian không làm thay đổi trình tự, nội dung, điều kiện hay tiêu chuẩn thẩm định theo quy định của pháp luật. Việc xử lý hồ sơ được thực hiện triệt để trên môi trường số, tận dụng dữ liệu dùng chung và công khai tiến độ trên hệ thống quản lý trực tuyến, qua đó ngăn chặn triệt để tình trạng yêu cầu cung cấp lại hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu.

Tỉnh Đắk Lắk tạo cơ chế rút ngắn thời gian gian quyết thủ tục hành chính, tạo đà khơi thông dòng vốn cho hoạt động KHCN, ĐMSt và CĐS. Trong ảnh: Người dân, doanh nghiệp làm thủ tục tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Buôn Ma Thuột.

Cùng với đó, công tác hỗ trợ kỹ thuật và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở cũng sẽ được đẩy mạnh. Tỉnh sẽ tổ chức các hội nghị tập huấn chuyên sâu về Nghị định 224/2026/NĐ-CP, ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết quy trình chuẩn bị đầu tư, cử các đầu mối chuyên trách trực tiếp đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho từng dự án.

Về vấn đề này, Giám đốc Sở KH-CN Bùi Thanh Toàn đề xuất: Các đơn vị, địa phương phối hợp với các chủ đầu tư thực hiện nghiêm nguyên tắc "làm đến đâu, thanh toán đến đó". Cùng với đó, việc thiết lập chế độ báo cáo tiến độ định kỳ 2 tuần một lần và cập nhật liên tục trên hệ thống theo dõi điều hành trực tuyến sẽ giúp lãnh đạo tỉnh nắm bắt kịp thời các vướng mắc phát sinh để chỉ đạo xử lý tháo gỡ ngay.

Khi những rào cản thủ tục được dỡ bỏ và trách nhiệm người đứng đầu được đề cao, nguồn vốn KHCN, ĐMST và CĐS sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành các hạ tầng, ứng dụng thiết thực, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Đỗ Lan